Dla dzieci z ADHD przedszkole może być wyzwaniem. To duża ilość bodźców, inne dzieci i wymagania, które mogą nie być dla malucha oczywiste. W grupie rówieśniczej przy dzieciach z ADHD szybciej zauważalne stają się różnice w tempie pracy, reagowaniu na polecenia czy potrzebie ruchu. Pamiętaj, że ADHD u dzieci w wieku przedszkolnym nie jest problemem wychowawczym ani skutkiem braku granic, lecz zaburzeniem neurorozwojowym. Jak rozpoznać ADHD u dziecka? Zobacz, jak radzić sobie w przypadku diagnozy.
Jakie są objawy ADHD u dzieci w wieku przedszkolnym?
ADHD u dzieci w wieku przedszkolnym przejawia się przede wszystkim w trzech obszarach: uwadze, kontroli impulsów oraz aktywności ruchowej. Na co zwrócić uwagę? Przede wszystkim u dzieci z ADHD w przedszkolu możemy zaobserwować trudność z dłuższym skupieniem się na jednej czynności. Do tego szybko przenoszą uwagę na bodźce zewnętrzne i reagują, zanim zdążą przemyśleć swoje zachowanie.
Przy ADHD często też pojawia się nadruchliwość. U dzieci w wieku przedszkolnym to zazwyczaj ciągła potrzeba zmiany pozycji, biegania lub poruszania przedmiotami nawet w sytuacjach, które wymagają spokoju. Innymi słowy, dziecko nie może usiedzieć w miejscu. Warto wiedzieć, że nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci w wieku przedszkolnym nie polega na nadmiarze energii, lecz na trudnościach w jej regulowaniu. Nie warto jednak wpadać w panikę od razu, jeśli zaobserwujemy u swojego dziecka pojedyncze objawy.
Objawy muszą utrzymywać się przez dłuższy czas i pojawiać się w różnych środowiskach. Czyli nie tylko w przedszkolu, ale także w domu oraz innych sytuacjach życia codziennego. To pozwala odróżnić je od przejściowych trudności rozwojowych typowych dla wieku przedszkolnego.
Jak przebiega diagnozowanie ADHD u dzieci w wieku przedszkolnym i kto za nie odpowiada?
Przede wszystkim warto wiedzieć, że diagnozowanie ADHD u dzieci w wieku przedszkolnym nie odbywa się w placówce edukacyjnej. Oczywiście opiekunowie mogą zwrócić uwagę na problem. Opinia o dziecku nadpobudliwym w przedszkolu powinna opisywać konkretne zachowania, ich częstotliwość oraz sytuacje, w których się pojawiają, bez interpretowania ich przyczyn. Samo rozpoznanie stawia lekarz, najczęściej psychiatra dziecięcy, w oparciu o szeroki wywiad z rodziną i obserwację dziecka. To pierwszy etap diagnozy.
Kolejnym jest ocena według kryteriów diagnostycznych. Tutaj lekarz weryfikuje objawy zgodnie z klasyfikacją DSM-5 oraz sprawdza, czy utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy. Lekarz ocenia też wpływ objawów na codzienne funkcjonowanie dziecka.
Następnie dokonuje się diagnozy różnicowej. To znaczy, wyklucza się inne przyczyny obserwowanych trudności, na przykład zaburzenia emocjonalne i lękowe, problemy ze słuchem lub wzrokiem, czy zaburzenia przetwarzania sensorycznego. Niezbędna jest też ocena przez zespół specjalistów, w skład którego wchodzą:
- Psycholog dziecięcy,
- Psychiatra dziecięcy,
- Pedagog,
- Neurolog dziecięcy (w razie potrzeby).
Jakie informacje są ważne o dziecku z ADHD w przedszkolu?
ADHD nie przekreśla możliwości rozwoju dziecka w przedszkolu. Choć są to pewne wyzwania, to przy odpowiednim wsparciu maluch zacznie sobie bardzo dobrze radzić. Na co więc zwrócić uwagę? Bardzo ważna jest odpowiednio zorganizowana przestrzeń przedszkolna. Redukcja bodźców, czyli uporządkowana sala, pomaga ograniczyć nadpobudliwość i ułatwia koncentrację. Służy temu też ograniczenie intensywnych kolorów, nadmiaru dekoracji oraz redukcja hałasu, na przykład poprzez materiały wygłuszające. Liczy się ogólne zachowanie ładu wizualnego.
Równie ważna jest czytelna struktura i przewidywalność otoczenia. Stały układ sali, wyraźnie wyodrębnione strefy aktywności i odpoczynku oraz wizualne oznaczenia miejsc przechowywania materiałów zwiększają poczucie bezpieczeństwa i porządku. Warto także stworzyć w sali kącik wyciszenia. Powinien być wyposażony w miękkie elementy i pomoce sensoryczne, takie jak poduszki czy piłki. Taka przestrzeń umożliwia dziecku chwilowe wycofanie się z aktywności grupowej i skuteczną samoregulację w bezpiecznych warunkach.
Jakie wyzwania napotyka dziecko z ADHD w przedszkolu?
Codzienne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej może być dla dziecka z ADHD źródłem napięcia. Trudności pojawiają się podczas oczekiwania na swoją kolej, podporządkowywania się zasadom zabaw zespołowych czy realizowania poleceń w określonym czasie. Dziecko nadpobudliwe w przedszkolu może reagować impulsywnie. A to przez rówieśników bywa odbierane jako nieprzewidywalność. Pamiętaj, że dziecko z ADHD w przedszkolu nie ignoruje zasad celowo, ale zmaga się z ograniczoną zdolnością samokontroli. Tutaj potrzebna jest zmiana podejścia dorosłego i dostosowanie otoczenia do potrzeb dziecka.
Jak wspierać rozwój emocjonalny dziecka nadpobudliwego w przedszkolu?
Wsparcie emocjonalne dziecka nadpobudliwego w przedszkolu zaczyna się od spokojnej, przewidywalnej relacji z dorosłym i jasnych zasad, które dają poczucie bezpieczeństwa. W pracy z dzieckiem z ADHD szczególnie ważne są krótkie, zrozumiałe komunikaty, konsekwencja oraz akceptowanie emocji dziecka – bez ich bagatelizowania, ale też bez nadmiernego wzmacniania trudnych zachowań. Dużą rolę odgrywa także nauka rozpoznawania i nazywania uczuć oraz pokazywanie bezpiecznych sposobów ich wyrażania, którą oferuje prywatne przedszkole Montessori w Płocku.
Pomaga również dobrze przygotowane środowisko, które sprzyja samodzielności i ogranicza nadmiar bodźców. Jak już wiesz, takie warunki obniżają napięcie i ułatwiają dziecku skupienie się na działaniu. Dzięki temu maluch stopniowo uczy się regulować swoje reakcje, lepiej rozumie siebie i buduje poczucie sprawczości.
ADHD w przedszkolu nie oznacza braku możliwości rozwoju. Przy uważnym, świadomym podejściu dorosłych oraz odpowiednim dostosowaniu środowiska edukacyjnego dziecko może bezpiecznie funkcjonować w grupie i rozwijać się w tempie zgodnym ze swoimi potrzebami.
