Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, jednak czasem możemy zauważyć trudności, które wykraczają poza zwykłe różnice rozwojowe. Jeśli maluch reaguje bardzo silnie na hałas, unika dotyku, ma problemy z równowagą albo przeciwnie – szuka mocnych bodźców, może to być sygnał zaburzeń integracji sensorycznej. W przedszkolu takie trudności stają się szczególnie widoczne, bo środowisko jest pełne nowych bodźców, a codzienność wymaga współpracy z rówieśnikami. Dla przedszkolaka bywają źródłem frustracji, a dla dorosłych – wyzwaniem. Pamiętaj, że dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu nie „sprawia kłopotów” i to nie jest kwestia tego, że jest „niegrzeczne”. Ono po prostu inaczej odczuwa świat. I właśnie dlatego potrzebuje świadomej opieki, która pozwoli mu rozwijać się w swoim tempie i z radością korzystać z codzienności.
Czym są zaburzenia integracji sensorycznej?
Integracja sensoryczna to nic innego jak zdolność do odbierania i porządkowania informacji płynących ze zmysłów, takich jak dotyk, słuch, wzrok, czy węch. Dzięki niej mózg łączy dźwięki, zapachy, obrazy i wrażenia z ciała w spójną całość. Kiedy ten proces przebiega prawidłowo, dziecko bez trudu dostosowuje się do otoczenia. Jeśli jednak pojawiają się zaburzenia integracji sensorycznej, reakcje mogą być nieadekwatne. Na przykład zwykły dźwięk układania klocków staje się nie do zniesienia, a dotyk ubrań wywołuje dyskomfort. Inne dzieci z kolei poszukują mocnych bodźców, więc ciągle skaczą, huśtają się czy dotykają różnych powierzchni. To ważne: takie trudności nie oznaczają choroby. Często rodzice zastanawiają się, czy zaburzenia integracji sensorycznej to autyzm. Odpowiedź brzmi: nie. Problemy sensoryczne mogą towarzyszyć autyzmowi, ale występują też u dzieci, które nie są w spektrum.
Jak rozpoznać dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu?
Jak już wiesz, przedszkole to miejsce, gdzie różnice w zachowaniu stają się bardzo widoczne. Maluchy z zaburzeniami integracji sensorycznej mogą mieć trudności w zabawie grupowej, unikać niektórych aktywności plastycznych, albo reagować płaczem na hałas. Jak dokładnie może się to objawiać? Przykładowo jedno dziecko może nie znosić lepienia z plasteliny, bo nie będzie tolerować jej faktury. Inne może płakać, gdy ktoś przypadkowo je dotknie. Jeszcze inne nie będzie umieć wysiedzieć podczas zajęć, bo ciało będzie domagać się ruchu. Wychowawca, który codziennie obserwuje grupę, szybko zauważy, że nie chodzi tu o złe wychowanie, ale o sposób odbierania bodźców.
Tak więc dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu może być nadmiernie ostrożne, unikać zabaw ruchowych, albo przeciwnie – ciągle szukać aktywności. Ważne, by patrzeć na te reakcje jak na sygnały, a nie przejawy nieposłuszeństwa. Tylko wtedy możemy właściwie pomóc i stworzyć przestrzeń, w której maluch poczuje się bezpiecznie.
Jak przebiega adaptacja dziecka z zaburzeniami integracji sensorycznej do przedszkola?
Pierwsze dni w przedszkolu zawsze są pełne emocji. Jednak u dziecka z zaburzeniami sensorycznymi mogą one być szczególnie silne. Dlatego adaptacja powinna być stopniowa i przewidywalna. Dzieci lepiej funkcjonują, gdy wiedzą, co je czeka. Na przykład plan dnia daje im poczucie bezpieczeństwa. Nie bez znaczenia jest też spokojne otoczenie oraz możliwość wycofania się do miejsca, w którym bodźców jest mniej.
Co więcej, bardzo ważne jest, aby wychowawcy wiedzieli, jak postępować z dzieckiem z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu. Proste zmiany robią dużą różnicę – ograniczenie hałasu, stosowanie wyraźnych komunikatów, czy zapewnienie przerw w aktywności. Coraz częściej w placówkach pojawiają się specjalne rozwiązania, jak na przykład ścieżki sensoryczne. Co to jest ścieżka sensoryczna w przedszkolu? To specjalny tor, który jest zestawieniem powierzchni i faktur, po których dziecko chodzi boso. Daje mu to okazję do poznawania różnych bodźców, do tego poprawia koordynację i wzmacniania mięśnie.
Jakie są metody wsparcia dziecka z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu?
Najskuteczniejsze wsparcie łączy codzienną praktykę w przedszkolu z profesjonalną terapią. Coraz więcej placówek, także prywatne przedszkole w Płocku, wprowadza elementy terapii sensorycznej do klasycznych zajęć. To różnego rodzaju aktywności ruchowe, zabawy równoważne, ćwiczenia manualne, czy wykorzystanie specjalnych pomocy dydaktycznych. Pamiętaj jednak, że na zajęciach w przedszkolu praca nie powinna się kończyć. Jeśli maluch ma możliwość korzystania z podobnych strategii w domu i w przedszkolu, szybciej uczy się, jak regulować swoje reakcje i emocje. Terapia integracji sensorycznej prowadzona przez specjalistę daje dziecku narzędzia do lepszego funkcjonowania. Jednak codzienna uważność i cierpliwość dorosłych to podstawa, która sprawia, że przedszkole staje się miejscem bezpiecznym i przyjaznym. To właśnie dzięki temu dziecko może cieszyć się kontaktem z innymi i odkrywać świat w zgodzie ze sobą i swoimi emocjami.
