Zmiana otoczenia, nowe twarze i zadania – dla dzieci ze spektrum autyzmu nawet małe rzeczy mogą urosnąć do bardzo dużej rangi. Nic więc dziwnego, że wybór przedszkola również staje się wyzwaniem. Opcji jest też kilka, bo dziecko ze spektrum autyzmu możesz zapisać zarówno do zwykłego przedszkola, jak i specjalistycznego. Jak postępować z dzieckiem autystycznym w przedszkolu? Sprawdź, co warto wiedzieć przed wyborem konkretnej placówki.
Czy dziecko z autyzmem może chodzić do normalnego przedszkola?
Dziecko z autyzmem może chodzić do przedszkola ogólnodostępnego, czyli tego, które potocznie nazywamy zwykłym lub normalnym. Zanim jednak przejdziemy do kwestii przedszkola, warto skupić się na tym, czym w ogóle jest autyzm. Współcześnie mówi się o spektrum autyzmu, czyli ASD – Autism Spectrum Disorder, ponieważ autyzm może przejawiać się bardzo różnie, a potrzeby i możliwości poszczególnych dzieci mogą znacznie się od siebie różnić. I choć zmiana może wydawać się mała, to dla rozumienia tych zaburzeń jest ogromna. Bo autyzm nie jest czarno-biały, ma natomiast wiele barw i odcieni.
Dzieci ze spektrum mogą mieć bardzo odmienne mechanizmy, które powodują trudności rozwojowe. Tym samym najczęściej mają odrębne wymagania względem środowiska. Dlatego, jeśli zastanawiasz się, czy Twoje dziecko z autyzmem poradzi sobie w zwykłym przedszkolu, zacznij od obserwacji malucha w grupie. Koniecznie też porozmawiaj z dyrekcją. Opowiedz, jak sygnalizuje zmęczenie, co utrudnia mu jedzenie lub ubieranie się i kiedy szuka pomocy dorosłego. Ważne jest również to, kto zapewni mu pomoc poza zajęciami specjalistycznymi, podczas posiłków, zabawy czy w szatni.
Początek pobytu nie musi od razu oznaczać całego dnia bez rodzica. Zaplanowana wspólnie z nauczycielem adaptacja w przedszkolu może obejmować krótsze wizyty, poznawanie sali i stopniowe oswajanie rozstania.
Twoje dziecko zasługuje na spokojny i wspierający start.
W naszym przedszkolu i żłobku Montessori w Płocku pomagamy dzieciom rozwijać samodzielność, pewność siebie i radość z nauki.
Jak zachowuje się dziecko autystyczne w przedszkolu?
Jak już wiesz, dzieci autystyczne w przedszkolu mogą zachowywać się bardzo różnie. Jedno chętnie rozmawia, ale trudno mu zrozumieć zasady wspólnej zabawy. Drugie potrzebuje pomocy w przekazaniu najprostszej prośby. Niektóre maluchy chcą dołączyć do rówieśników, ale nie wiedzą, jak nawiązać kontakt.
Co ważne, część trudności ujawnia się dopiero w grupie. W domu maluch może spokojnie jeść, podczas gdy w przedszkolnej stołówce przeszkadzają mu rozmowy, zapachy i odgłosy przesuwanych krzeseł. Z kolei nagła zmiana planu może wywołać silny płacz, choć dorosłemu wydaje się drobnostką. Zanim jednak zachowanie zostanie uznane za nieposłuszeństwo, trzeba sprawdzić, co dziecku utrudnia daną sytuację.
Wrażliwość na hałas nie jest natomiast cechą wyłącznie autyzmu. Może jej doświadczać również dziecko wysoko wrażliwe w przedszkolu. Podobnie trudność z czekaniem na swoją kolej może przejawiać dziecko z ADHD w przedszkolu. Dlatego musimy pamiętać, że pojedyncze sytuacje nie wystarczają do rozpoznania spektrum.
Jakie są najważniejsze potrzeby dziecka autystycznego w przedszkolu?
Dla wielu dzieci w spektrum autyzmu najtrudniejsza jest nieprzewidywalność. A po nowym miejscu, jakim jest przedszkole, nie wiedzą jeszcze, czego się spodziewać. Dlatego warto pokazać dziecku placówkę przed pierwszym dniem: zajrzeć do sali, szatni i łazienki, zobaczyć, gdzie będzie jadło posiłki. Jeśli to możliwe, dobrze też wcześniej poznać nauczyciela lub terapeutę.
W domu możesz opowiadać dziecku prostymi słowami, jak będzie wyglądał dzień. Pomocne są zdjęcia lub obrazki pokazujące, co wydarzy się po kolei: wejście do sali, zabawa, posiłek, odpoczynek i powrót rodzica. Dzięki temu przedszkole stopniowo staje się bardziej znajomym i mniej przerażającym miejscem.
Jakie są metody pracy z dzieckiem autystycznym w przedszkolu?
Dziecku z autyzmem w przedszkolu może być trudno przejść od zabawy do posiłku, poprosić nauczyciela o pomoc albo dołączyć do innych dzieci. Czasem przeszkadza mu też hałas w sali. W takich codziennych sytuacjach nauczyciele mogą korzystać z różnych metod, takich jak:
- TEACCH, która polega na takim przygotowaniu otoczenia i zadań, żeby dziecko wiedziało, co ma zrobić, w jakiej kolejności, kiedy skończy i co wydarzy się później.
- Metoda Montessori w przedszkolu daje dziecku okazję do ćwiczenia samodzielności, choćby przy nakrywaniu do stołu czy odkładaniu rzeczy na miejsce. Nauczyciel pokazuje, jak wykonać zadanie, a dziecko może wracać do niego we własnym tempie.
- PECS to sposób porozumiewania się za pomocą obrazków. Dziecko uczy się je przekazywać, żeby na przykład poprosić o picie lub wybrać zabawkę.
- TUS, czyli trening umiejętności społecznych, odbywa się w małej grupie. Dzieci ćwiczą tam proszenie o pomoc, rozpoznawanie emocji czy reagowanie na odmowę.
- Integracja sensoryczna to zajęcia prowadzone przez terapeutę SI. Mogą być brane pod uwagę, gdy dziecku trudno radzić sobie z hałasem, dotykiem lub ruchem.
Pamiętaj, że zarówno nauczyciele, rodzice, jak i specjaliści powinni wspólnie obserwować, co pomaga dziecku na co dzień, i na tej podstawie dostosowywać sposób pracy. Praca z dzieckiem ze spektrum to proces i niestety rzadko jest on linearny.
Jakie przepisy dotyczą dziecka z autyzmem w przedszkolu?
Zgodnie z prawem oświatowym dziecko z ASD jest uznawane za dziecko z niepełnosprawnością, dlatego przysługuje mu edukacja w odpowiednio dostosowanych warunkach. Może uczęszczać do przedszkola ogólnodostępnego, integracyjnego lub specjalnego, o ile placówka jest w stanie zapewnić mu właściwą organizację nauki, opieki i codziennego funkcjonowania.
Podstawą do objęcia dziecka kształceniem specjalnym jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydawane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Pamiętaj jednak, że sama diagnoza autyzmu nie wystarczy, aby przedszkole mogło formalnie uruchomić takie wsparcie.
Na podstawie orzeczenia powstaje IPET, czyli indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. Określa on, jakiej pomocy potrzebuje dziecko, jakie zajęcia powinno otrzymać i jak nauczyciele będą z nim pracować. I co ważne, jako rodzic masz prawo uczestniczyć w przygotowaniu IPET-u i otrzymać jego kopię.
